Το Πρόγραμμα Erasmus+ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις ευκαιρίες συμμετοχής για όλα τα ενδιαφερόμενα άτομα, με σημαντική αύξηση του προϋπολογισμού για την επταετία 2021-2027. Η προτεραιότητα της Ένταξης και Πολυμορφίας περικλείει και συνδέεται άμεσα με τις υπόλοιπες προτεραιότητες που διέπουν το Πρόγραμμα και αφορούν σε όλες τις δράσεις του με σκοπό τη δημιουργία ενός ψηφιακού Erasmus+, πιο περιβαλλοντικά βιώσιμου και πιο κοντά στις ανάγκες της κοινωνίας.
Ορισμοί
Με τον όρο inclusion (ένταξη) αναφερόμαστε στην εξάλειψη των εμποδίων ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των μετακινούμενων ατόμων με λιγότερες ευκαιρίες. Τα εμπόδια συμμετοχής στο Πρόγραμμα Erasmus+ μπορεί να σχετίζονται με αναπηρίες/σοβαρά προβλήματα υγείας, με μαθησιακές δυσκολίες/σχολική αποτυχία, με κοινωνικά, οικονομικά, πολιτιστικά και γεωγραφικά εμπόδια, καθώς και με εμπόδια που σχετίζονται με τις διακρίσεις. Επισημαίνεται ότι ορισμένα άτομα ενδέχεται να αντιμετωπίζουν συνδυασμό των ανωτέρω, γεγονός που δημιουργοεί ακόμα περισσότερα προβλήματα στη συμμετοχή τους στο Πρόγραμμα.
Με τον όρο diversity (πολυμορφία) εννοούμε την υποστήριξη συμμετοχής στο Πρόγραμμα ατόμων με διαφοροποιημένο προφίλ, ως ανταπόκριση στην ανάγκη παροχής ισότιμων ευκαιριών σε όλα τα άτομα, είτε πρόκειται για διαφορές όπως κάτοικοι απομακρυσμένης περιοχής vs κάτοικοι μεγάλης πόλης, είτε ΛΟΑΤΚΙ+/LGBTIQ+ vs ετεροφυλόφιλα άτομα, είτε άτομα με αναπηρίες, άτομα με μαθησιακές δυσκολίες, Ρομά, μετανάστες/μετανάστριες, πρόσφυγες/προσφύγισσες vs γενικός πληθυσμός, γυναίκες vs άντρες σε ορισμένους τομείς σπουδών κ.λπ. Το ζητούμενο είναι το πώς θα νιώθουν όλα αυτά τα άτομα ευπρόσδεκτα να συμμετάσχουν στο Πρόγραμμα Erasmus+, αλλά και πώς θα μπορούν να συνεργαστούν εποικοδομητικά σε κοινές ομάδες.
Ομάδες-στόχος της Στρατηγικής για την Ένταξη και Πολυμορφία:
Άτομα με λιγότερες ευκαιρίες
• Άτομα με αναπηρίες (π.χ. κινητική αναπηρία, τύφλωση, κώφωση, κ.λπ.)
• Άτομα με προβλήματα υγείας (π.χ. χρόνια νοσήματα, συμπεριλαμβανομένων και των ψυχικών παθήσεων)
• Eμπόδια που σχετίζονται με τα συστήματα εκπαίδευσης (π.χ. άτομα που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες, προβλήματα στη σχολική τους πορεία, άτομα που κινδυνεύουν να εγκαταλείψουν/έχουν εγκαταλείψει το σχολείο - NEETs)
• Πολιτιστικά εμπόδια λόγω διαφορετικής κουλτούρας (π.χ. πρόσφυγες/προσφύγισσες μετανάστες/μετανάστριες, άτομα που ανήκουν σε εθνικές/θρησκευτικές μειονότητες)
• Κοινωνικά εμπόδια (π.χ. πρώην φυλακισμένοι/φυλακισμένες, πρώην χρήστες/χρήστριες ουσιών, άτομα που είναι κοινωνικά περιθωριοποιημένοι. Επίσης, άτομα που είναι ορφανά, έχουν μονογονεϊκή οικογένεια, έχουν την ευθύνη παιδιών ενώ βρίσκονται σε νεαρή ηλικία, είναι τα πρώτα μέλη της οικογένειάς τους που σπουδάζουν).
• Οικονομικά εμπόδια (π.χ. άτομα που έχουν πολύ χαμηλό οικογενειακό εισόδημα, είναι άνεργα, ανήκουν σε υπερχρεωμένα νοικοκυριά, εργάζονται για να σπουδάσουν, ζουν σε συνθήκες αστεγίας ή προσωρινής στέγης).
• Εμπόδια που σχετίζονται με τις διακρίσεις (σε σχέση με την καταγωγή, τη θρησκεία, την αναπηρία, το φύλο, την ταυτότητα φύλου, τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή και συνδυασμό αυτών)
• Γεωγραφικά εμπόδια (άτομα που ζουν σε απομακρυσμένες γεωγραφικά περιοχές, πολύ μικρά νησιά, προάστια που δεν συνδέονται τακτικά με τον αστικό ιστό.
Υπεύθυνοι ένταξης και πολυμορφίας (Inclusion Officers) του προγράμματος ERASMUS +
Το Πρόγραμμα Erasmus+ προβλέπει μια σειρά από εργαλεία για την ενίσχυση της συμμετοχής των ατόμων με λιγότερες ευκαιρίες και μεταξύ αυτών είναι και ο ρόλος του/της Υπεύθυνου Ένταξης και Πολυμορφίας (Inclusion Officer).
Ο/Η Υπεύθυνος/η Ένταξης (Inclusion Officer) διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της Ένταξης και της Πολυμορφίας εντός των Ιδρυμάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΙΤΕ).
Η πρωταρχική αρμοδιότητά τους συνίσταται στην προώθηση συμπεριληπτικών πρακτικών, διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο ότι τα μέλη της φοιτητικής κοινότητας, το ακαδημαϊκό αλλά και το διοικητικό προσωπικό που προέρχονται από διαφορετικά υπόβαθρα αισθάνονται ευπρόσδεκτα, λαμβάνουν την απαραίτητη υποστήριξη και τυγχάνουν εκτίμησης στους κόλπους της πανεπιστημιακής κοινότητας.
Βασικές Αρμοδιότητες και Κύριες Λειτουργίες
Οι αρμοδιότητες των Υπεύθυνων Ένταξης περιλαμβάνουν την ανάπτυξη και την εφαρμογή πολιτικών που ενισχύουν τη συμπερίληψη σε ποικίλες πτυχές της πανεπιστημιακής ζωής, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε ευκαιρίες διεθνοποίησης. Το έργο τους περιλαμβάνει τα εξής:
-
Ανάπτυξη Πολιτικών και Ιδρυματική Στρατηγική: Συμβάλλουν στη διαμόρφωση της στρατηγικής του πανεπιστημίου, διασφαλίζοντας ότι η ένταξη ενσωματώνεται στις ιδρυματικές πολιτικές, στις διαδικασίες στελέχωσης, στις υπηρεσίες υποστήριξης των μελών της φοιτητικής κοινότητας και στην εξέλιξη του ακαδημαϊκού προσωπικού.
-
Αξιολόγηση της Προσβασιμότητας των Υπηρεσιών: Παρέχουν καθοδήγηση και πόρους σε μέλη της φοιτητικής κοινότητας από διαφορετικά υπόβαθρα, προσφέροντας υποστήριξη για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με την πρόσβαση, την ισότητα και το αίσθημα του ανήκειν. Μολονότι πολλές πανεπιστημιακές υπηρεσίες υποστηρίζουν συγκεκριμένες ομάδες, δεν είναι πάντοτε εύκολα προσβάσιμες στα μέλη της διεθνούς φοιτητικής κοινότητας ή σε άτομα που προέρχονται από υποεκπροσωπούμενες ομάδες (underserved students). Ο/Η Υπεύθυνος/η Ένταξης συνεργάζεται με διάφορα τμήματα για τον εντοπισμό των εμποδίων συμμετοχής και τη βελτίωση της πρόσβασης στους διαθέσιμους πόρους.
-
Υποστήριξη της Συμπεριληπτικής Διεθνοποίησης: Συνεργάζονται στενά με το γραφείο διεθνών σχέσεων για την επικοινωνία με τα εισερχόμενα και εξερχόμενα μέλη της φοιτητικής κοινότητας στο πλαίσιο του Προγράμματος Erasmus+ και άλλων προγραμμάτων κινητικότητας και ανταλλαγής.
-
Ενεργός Συμμετοχή του Ακαδημαϊκού και Διοικητικού Προσωπικού: Δρουν από κοινού με τα ακαδημαϊκά τμήματα και τις διοικητικές υπηρεσίες με σκοπό τη δημιουργία συμπεριληπτικών περιβαλλόντων μάθησης και εργασίας μέσω της σύστασης ομάδας εργασίας η οποία αποτελείται από τον Υπεύθυνο Ένταξης και Πολυμορφίας καθώς και στελέχη Τμημάτων Φοιτητικής μέριμνας/προσβασιμότητας/κοινωνικών υπηρεσιών/υπηρεσιών υγείας (πχ Επιτροπή Ισότητας των Φύλων και Καταπολέμησης των Διακρίσεων του ΑΠΘ, Επιτροπή Ισότιμης Πρόσβασης Ατόμων με Αναπηρία και ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες), μέλη επιτροπών για την παρακολούθηση της ακαδημαϊκής πορείας φοιτητών από ευπαθείς κοινωνικά ομάδες, Ακαδημαϊκοί Υπεύθυνοι Erasmus+, εκπρόσωποι φοιτητών με λιγότερες ευκαιρίες, φοιτητές μέλη του δικτύου ESN κ.α.
-
Ανάπτυξη Προγραμμάτων: Υλοποιούν πρωτοβουλίες που προωθούν την πολυμορφία, όπως είναι τα προγράμματα καθοδήγησης (mentoring), οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης και οι στοχευμένες παρεμβάσεις για τη βελτίωση της προσβασιμότητας.
-
Συνεργασία με την Κοινότητα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης: Αλληλεπιδρούν με φοιτητικές οργανώσεις, εξωτερικούς φορείς και δίκτυα ακαδημαϊκών για την καλλιέργεια μιας κουλτούρας πλήρους ένταξης και συμπερίληψης στους χώρους του πανεπιστημίου.
Υπεύθυνοι ένταξης και πολυμορφίας (Inclusion Officers) του προγράμματος ERASMUS + στο ΑΠΘ
Η Σύγκλητος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στη συνεδρίασή της με αριθμό 3186/3-6-2026, αποφάσισε να ορίσει ως Υπεύθυνους Ένταξης και Πολυμορφίας στο πλαίσιο του Προγράμματος Erasmus+ για το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τους κ.κ.:
- Αλέξανδρο Τριανταφυλλίδη, καθηγητή α΄ βαθμίδας του Τμήματος Βιολογίας της Σχολής Θετικών Επιστημών του Α.Π.Θ.,
Πρόεδρο της Επιτροπής Τμήματος Ευρωπαϊκών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Πρόεδρο της Επιτροπής Φύλου και Ισότητας Σ.Θ.Ε. και
- Κυριακή Κουρούνη, μέλος Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ.,
μέλος της Επιτροπής Τμήματος Ευρωπαϊκών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και μέλος της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων και Καταπολέμησης των Διακρίσεων ΑΠΘ
Στοιχεία επικοινωνίας: erasmusinclusion@auth.gr
Σύντομα θα ακολουθήσουν ενημερώσεις για σχετικές δράσεις και πρωτοβουλίες.